Μετά τα 40, πολλοί αρχίζουν να απομακρύνουν το κινητό ή τον κατάλογο του εστιατορίου για να διαβάσουν. Η πρεσβυωπία δεν μπορεί να ανακοπεί ούτε να αναστραφεί, μπορεί όμως να διορθωθεί με διάφορους τρόπους: με γυαλιά, φακούς επαφής ή επέμβαση. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, τυχόν άλλα προβλήματα όρασης, την υγεία των ματιών και τις καθημερινές σας ανάγκες.
Με λίγα λόγια: Τα γυαλιά πρεσβυωπίας παραμένουν η πιο απλή λύση. Οι φακοί επαφής monovision ή πολυεστιακοί αποτελούν εναλλακτική για όσους δεν θέλουν γυαλιά, αν και δεν προσαρμόζονται όλοι σε αυτούς. Η επέμβαση με laser ή με ενδοφθάλμιο φακό μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από τα γυαλιά, αλλά δεν ταιριάζει σε όλους.
Θέλετε να δείτε ποια λύση ταιριάζει στα δικά σας μάτια;
1. Γιατί αλλάζει η κοντινή όραση μετά τα 40;
Ο κρυσταλλοειδής φακός του ματιού αλλάζει σχήμα για να εστιάζει άλλοτε μακριά και άλλοτε κοντά, μια ικανότητα που ονομάζεται προσαρμογή (accommodation). Με την ηλικία ο φακός σκληραίνει και χάνει την ελαστικότητά του, οπότε η εστίαση σε κοντινές αποστάσεις δυσκολεύει όλο και περισσότερο. Η πρεσβυωπία μπορεί να γίνει αντιληπτή ήδη λίγο μετά τα 40, επιδεινώνεται σταδιακά και, κατά κανόνα, σταθεροποιείται μετά τα 65.
Τα πρώτα σημάδια είναι η τάση να κρατάτε το κείμενο πιο μακριά, η θολή κοντινή όραση, η κούραση μετά από διάβασμα και η ανάγκη για περισσότερο φως. Όταν η πρεσβυωπία δεν διορθώνεται, μπορεί να προκαλεί πονοκεφάλους και κούραση των ματιών. Υπολογίζεται ότι το 2015 η πρεσβυωπία αφορούσε περίπου 1,8 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, δηλαδή ένα στα τέσσερα άτομα. Δείτε αναλυτικά τα συμπτώματα και τα αίτια της πρεσβυωπίας.
2. Πρεσβυωπία ή υπερμετρωπία: ποια είναι η διαφορά;
Και οι δύο καταστάσεις θολώνουν την κοντινή όραση, έχουν όμως διαφορετική αιτία. Η υπερμετρωπία είναι διαθλαστική ανωμαλία και οφείλεται στο σχήμα του ματιού: το μάτι είναι κοντύτερο από το φυσιολογικό (μικρό αξονικό μήκος) ή ο κερατοειδής έχει μικρότερη καμπυλότητα, με αποτέλεσμα το φως να εστιάζεται πίσω από τον αμφιβληστροειδή. Μπορεί να υπάρχει από την παιδική ηλικία και συχνά δεν γίνεται αντιληπτή όσο ο φακός είναι ελαστικός. Η πρεσβυωπία, αντίθετα, δεν οφείλεται στο σχήμα του ματιού αλλά στην ηλικιακή απώλεια της προσαρμογής του φακού και εμφανίζεται σε όλους καθώς μεγαλώνουν.
Η πρεσβυωπία συχνά συνυπάρχει με κάποια διαθλαστική ανωμαλία, όπως υπερμετρωπία, μυωπία ή αστιγματισμό. Γι’ αυτό η διάκρισή τους και η σωστή διόρθωση απαιτούν οφθαλμολογική εξέταση. Δείτε περισσότερα για τη διάγνωση και τη διόρθωση της υπερμετρωπίας.
3. Γυαλιά πρεσβυωπίας: ποια είδη υπάρχουν;
Αν η πρεσβυωπία είναι το μόνο πρόβλημα όρασης, μπορεί να αρκούν γυαλιά για κοντά. Έτοιμα γυαλιά διαβάσματος πωλούνται χωρίς συνταγή, όμως οι κατάλληλοι βαθμοί (διοπτρίες) πρέπει να καθοριστούν με οφθαλμολογική εξέταση.
Όσοι φορούν ήδη γυαλιά για μυωπία, υπερμετρωπία ή αστιγματισμό μπορεί να χρειαστούν διπλοεστιακούς, τριεστιακούς ή πολυεστιακούς φακούς:
- Διπλοεστιακοί φακοί: το πάνω τμήμα του φακού διορθώνει την όραση για μακριά και το κάτω για κοντά, με μια διαχωριστική γραμμή που δεν είναι πάντα ορατή.
- Τριεστιακοί φακοί: έχουν τρεις ζώνες, για κοντινή, ενδιάμεση και μακρινή όραση.
- Πολυεστιακοί (προοδευτικοί) φακοί: η διόρθωση αλλάζει σταδιακά από το πάνω προς το κάτω μέρος του φακού, χωρίς διαχωριστική γραμμή.
Τα γυαλιά δεν απαιτούν καμία παρέμβαση στο μάτι. Επειδή όμως η πρεσβυωπία εξελίσσεται έως τα 65 περίπου, οι βαθμοί των γυαλιών συχνά χρειάζονται αλλαγή με τα χρόνια.
4. Φακοί επαφής για πρεσβυωπία: monovision ή πολυεστιακοί;
Για όσους δεν θέλουν γυαλιά, υπάρχουν δύο τύποι φακών επαφής:
- Monovision: το κυρίαρχο μάτι διορθώνεται για μακριά και το άλλο για κοντά. Χρειάζεται περίοδος εξοικείωσης, ενώ μπορεί να μειωθεί η στερεοσκοπική όραση, δηλαδή η αντίληψη του βάθους με τα δύο μάτια μαζί, καθώς και η ικανότητα εκτίμησης της απόστασης και της ταχύτητας.
- Πολυεστιακοί φακοί επαφής: έχουν ζώνες με διαφορετική διαθλαστική ισχύ και ο εγκέφαλος μαθαίνει να επιλέγει αυτόματα την κατάλληλη εστίαση. Η όραση μπορεί να είναι λιγότερο ευκρινής σε σχέση με τους μονοεστιακούς φακούς.
Οι φακοί επαφής monovision έχουν ακόμη ένα πλεονέκτημα: σας επιτρέπουν να δοκιμάσετε αν προσαρμόζεστε σε αυτόν τον τρόπο όρασης πριν αποφασίσετε για επέμβαση. Περισσότερα για τα είδη των φακών θα βρείτε στη σελίδα του τμήματος φακών επαφής του Κέντρου.
5. Επέμβαση για την πρεσβυωπία: laser ή ενδοφθάλμιος φακός;
Η χειρουργική αντιμετώπιση στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από τα γυαλιά. Δεν ενδείκνυται για όλους και η καταλληλότητα κρίνεται μετά από πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο.
Laser monovision
Με το excimer laser ο κερατοειδής διαμορφώνεται έτσι ώστε το ένα μάτι να βλέπει καθαρά μακριά και το άλλο κοντά, όπως συμβαίνει με τους φακούς επαφής monovision. Η μέθοδος μπορεί να αποτελεί καλή επιλογή για σχετικά νέα άτομα με αρχόμενη πρεσβυωπία, και η εξοικείωση με τη νέα όραση ενδέχεται να διαρκέσει λίγες ημέρες. Επειδή ορισμένοι ασθενείς δεν καταφέρνουν να εξοικειωθούν, συχνά προτείνεται πρώτα δοκιμή με φακούς επαφής monovision. Μετά την επέμβαση, η αντίληψη του βάθους μπορεί να μειωθεί λίγο, ενώ για πολύ μικρά γράμματα ίσως χρειάζονται ακόμη γυαλιά. Δείτε πώς γίνεται η διόρθωση της όρασης με excimer laser.
Ενδοφθάλμιοι φακοί
Στην επέμβαση καταρράκτη, ο θολός φυσικός φακός αντικαθίσταται από τεχνητό ενδοφθάλμιο φακό (IOL). Οι σύγχρονοι φακοί EDoF (εκτεταμένου βάθους εστίασης) και οι πολυεστιακοί φακοί μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προσφέρουν λειτουργική όραση σε μακρινή, ενδιάμεση και κοντινή απόσταση. Σε σύγκριση με τους μονοεστιακούς φακούς, οι πολυεστιακοί μπορεί να βελτιώνουν την κοντινή όραση και να μειώνουν την ανάγκη για γυαλιά, προκαλούν όμως συχνότερα θάμβος (glare) και φωτεινούς κύκλους γύρω από τα φώτα (άλως, halos). Σε επιλεγμένους ασθενείς χωρίς καταρράκτη, ο φυσικός φακός μπορεί να αντικατασταθεί για τη διόρθωση της όρασης (διαθλαστική αντικατάσταση φακού, refractive lens exchange). Περισσότερα για την επέμβαση καταρράκτη και τους ενδοφθάλμιους φακούς.
6. Ποια λύση ταιριάζει σε εσάς;
Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, τη συνολική διόρθωση που χρειάζεστε, την υγεία των ματιών, την ύπαρξη καταρράκτη και τον χρόνο που περνάτε σε κοντινές εργασίες ή μπροστά σε οθόνη.
| Επιλογή | Πώς βοηθά | Τι να έχετε υπόψη |
|---|---|---|
| Γυαλιά διαβάσματος, διπλοεστιακά ή πολυεστιακά | Διορθώνουν την όραση για κοντά ή, ανάλογα με τον τύπο, και για άλλες αποστάσεις | Καμία παρέμβαση στο μάτι. Η διόρθωση συχνά χρειάζεται αλλαγή με τα χρόνια |
| Φακοί επαφής monovision ή πολυεστιακοί | Διόρθωση χωρίς γυαλιά | Χρειάζεται περίοδος εξοικείωσης. Πιθανή δυσκολία στην εκτίμηση της απόστασης ή μικρότερη ευκρίνεια |
| Laser monovision | Το ένα μάτι βλέπει μακριά και το άλλο κοντά | Για επιλεγμένους ασθενείς, κυρίως με αρχόμενη πρεσβυωπία. Συχνά προηγείται δοκιμή με φακούς επαφής |
| Ενδοφθάλμιοι φακοί EDoF ή πολυεστιακοί | Μπορεί να προσφέρουν όραση σε πολλές αποστάσεις μετά την αφαίρεση του φυσικού φακού | Συνήθως στην επέμβαση καταρράκτη. Με τους πολυεστιακούς, πιθανή εμφάνιση θάμβους ή άλω γύρω από τα φώτα |
Στις ειδήσεις αναφέρονται συχνά και κολλύρια για την πρεσβυωπία. Πρόκειται για μυωτικά κολλύρια: μικραίνουν την κόρη του ματιού, αυξάνουν το βάθος εστίασης και βελτιώνουν προσωρινά, για λίγες ώρες, την κοντινή όραση. Ως ανεπιθύμητες ενέργειες αναφέρονται τσούξιμο, ερυθρότητα, πονοκέφαλος και μειωμένη όραση τη νύχτα, ενώ σπάνια έχουν συνδεθεί με αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. Έχουν εγκριθεί στις ΗΠΑ, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση η αίτηση για ένα τέτοιο κολλύριο βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση. Στην Ελλάδα δεν κυκλοφορούν, και κολλύρια που προβάλλονται στο διαδίκτυο ως «θεραπεία της πρεσβυωπίας» δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς οδηγία οφθαλμιάτρου.
Πριν από οποιαδήποτε απόφαση χρειάζεται πλήρης οφθαλμολογική εξέταση. Η πρεσβυωπία διαπιστώνεται με απλή και ανώδυνη εξέταση, κατά την οποία ο οφθαλμίατρος ελέγχει παράλληλα και την υγεία των ματιών. Συνιστάται ένας αρχικός πλήρης έλεγχος το αργότερο στην ηλικία των 40 ετών, ακόμη και χωρίς προβλήματα όρασης, γιατί σε αυτή την ηλικία εμφανίζονται συχνά τα πρώτα σημάδια παθήσεων των ματιών. Δείτε πόσο συχνά χρειάζεται οφθαλμολογική εξέταση σε κάθε ηλικία.
Πότε να επικοινωνήσετε με τον οφθαλμίατρό σας
Ζητήστε οφθαλμολογική εξέταση αν:
- δυσκολεύεστε στο διάβασμα ή σε εργασίες που απαιτούν κοντινή όραση και αυτό επηρεάζει την καθημερινότητά σας,
- έχετε συχνά πονοκεφάλους ή κούραση των ματιών μετά από κοντινές εργασίες,
- είστε 40 ετών ή μεγαλύτεροι και δεν έχετε κάνει πρόσφατα πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο,
- σκέφτεστε να αντικαταστήσετε τα γυαλιά με φακούς επαφής ή με επέμβαση.
Επικοινωνήστε άμεσα με τον οφθαλμίατρό σας αν η όρασή σας αλλάξει απότομα ή αν εμφανιστούν ξαφνικά λάμψεις ή πολλά νέα «μυγάκια». Η πρεσβυωπία εξελίσσεται σταδιακά, επομένως μια ξαφνική αλλαγή στην όραση χρειάζεται εξέταση χωρίς καθυστέρηση.
Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την οφθαλμολογική εξέταση.
Η αντιμετώπιση στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Αθηνών
Στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Αθηνών, η αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας ξεκινά με πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο που περιλαμβάνει διαθλαστικό έλεγχο και εξέταση του βυθού. Με βάση την ηλικία, τις δραστηριότητες, τις ανάγκες και την υγεία των ματιών σας, ο οφθαλμίατρος θα σας εξηγήσει ποια λύση προτείνεται στην περίπτωσή σας: γυαλιά, φακοί επαφής, διαθλαστική επέμβαση monovision με excimer laser ή, στη χειρουργική του καταρράκτη, τοποθέτηση ενδοφθάλμιων φακών EDoF ή πολυεστιακών. Πριν από κάθε επέμβαση γίνεται προεγχειρητικός έλεγχος, ώστε να διαπιστωθεί αν είναι κατάλληλη για τα μάτια σας.
Συχνές ερωτήσεις
Κυκλοφορεί κολλύριο για την πρεσβυωπία στην Ελλάδα;
Όχι. Στις ΗΠΑ έχουν εγκριθεί κολλύρια με πιλοκαρπίνη και ακεκλιδίνη, τα οποία χορηγούνται μόνο με ιατρική συνταγή, και ο οφθαλμίατρος κρίνει αν είναι κατάλληλα για κάθε ασθενή. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η αίτηση για κολλύριο ακεκλιδίνης βρίσκεται υπό αξιολόγηση από τον Μάρτιο του 2026 (στοιχεία Οκτωβρίου 2026).
Πόσο κοστίζει το κολλύριο για την πρεσβυωπία;
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει επίσημη τιμή, αφού δεν κυκλοφορεί εγκεκριμένο σκεύασμα. Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με στοιχεία του 2025, η μέση λιανική τιμή του σκευάσματος πιλοκαρπίνης 1,25% ήταν περίπου 100 δολάρια για θεραπεία ενός μήνα, ενώ κανένα από τα κολλύρια που έχουν εγκριθεί εκεί για την πρεσβυωπία δεν καλυπτόταν από ασφάλιση. Επειδή η δράση είναι προσωρινή, το κόστος επαναλαμβάνεται για όσο διάστημα χρησιμοποιείται το κολλύριο.
Υπάρχει αξιόπιστο τεστ πρεσβυωπίας στο κινητό;
Τα τεστ στο κινητό ή στον υπολογιστή, με κείμενο σε διάφορα μεγέθη, μπορούν να δείξουν αν δυσκολεύεστε στην κοντινή όραση. Δεν αντικαθιστούν όμως την οφθαλμολογική εξέταση, η οποία καθορίζει τους βαθμούς που χρειάζεστε, είναι απλή και ανώδυνη και ελέγχει ταυτόχρονα την υγεία των ματιών.
Βοηθούν οι ασκήσεις ματιών στην πρεσβυωπία;
Όχι. Οι ασκήσεις ματιών δεν βελτιώνουν την όραση ούτε μειώνουν την ανάγκη για γυαλιά, και η ηλικιακή αλλαγή του φακού δεν μπορεί να ανακοπεί ούτε να αναστραφεί. Στα πρώτα στάδια βοηθούν μικρές αλλαγές: καλύτερος φωτισμός στο διάβασμα, αυξημένο μέγεθος γραμμάτων στις οθόνες και λίγο μεγαλύτερη απόσταση από το κείμενο.
Μπορώ να αγοράσω έτοιμα γυαλιά πρεσβυωπίας;
Τα έτοιμα γυαλιά διαβάσματος μπορεί να αρκούν όταν η πρεσβυωπία είναι το μόνο πρόβλημα όρασης. Οι κατάλληλοι βαθμοί όμως πρέπει να καθοριστούν με οφθαλμολογική εξέταση, η οποία ελέγχει ταυτόχρονα και την υγεία των ματιών. Όσοι έχουν και μυωπία, υπερμετρωπία ή αστιγματισμό μπορεί να χρειάζονται διπλοεστιακά, τριεστιακά ή πολυεστιακά γυαλιά.
Πηγές
- American Academy of Ophthalmology, What Is Presbyopia? https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-presbyopia
- American Academy of Ophthalmology, Could Presbyopia Eyedrops Replace Reading Glasses for Aging Eyes? https://www.aao.org/eye-health/news/could-eyedrops-replace-glasses-presbyopia
- American Academy of Ophthalmology, What Is Monovision or Blended Vision? https://www.aao.org/eye-health/treatments/what-is-monovision-blended-vision
- American Academy of Ophthalmology, Farsightedness: What Is Hyperopia? https://www.aao.org/eye-health/diseases/hyperopia-farsightedness
- American Academy of Ophthalmology, Common Eye and Vision Myths. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/common-eye-vision-myths-facts
- American Academy of Ophthalmology, Eye Exam and Vision Testing Basics. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/eye-exams-101
- American Academy of Ophthalmology, Get an Eye Disease Screening by Age 40. https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/screening
- National Eye Institute, Presbyopia. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/presbyopia
- Ophthalmology, Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling. https://doi.org/10.1016/j.ophtha.2018.04.013
- Cochrane Database of Systematic Reviews, Multifocal versus monofocal intraocular lenses after cataract extraction. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6463930/
- European Medicines Agency, Applications for new human medicines under evaluation by the CHMP, October 2026. https://www.ema.europa.eu/en/documents/report/applications-new-human-medicines-under-evaluation-october-2026_en.xlsx